Because of all  (Om Alles)

De actrice Fien de la Mar (1898 - 1965) is in Nederland nog steeds bekend. Veel mensen herinneren zich nog de indruk die zij maakte als ze op het witte doek verscheen. Vlak voor de millennium wisseling werd de film Bleeke Bet nog uitgeroepen tot de beste vooroorlogse speelfilm. Waarom? Omdat Fien er in meespeelde.
Haar levensloop heeft alle ingredienten van een filmscenario. En bij haar tragische laatste jaren dringt de vergelijking met Billy Wilders Sunset Boulevard zich onherroepelijk op. Met dit verschil dat het leven van Fien de la Mara werkelijkheid was. 

Ze kon alles: komedie, drama, film, zang en cabaret. Hettty Blok, die haar goed kende: Ze speelde Shakespeare met hetzelfde gemak als komedie. In cabarets voelde ze zch als een vis in het water en als je haar in Nederlandse films ziet valt het je op met hoeveel eenvoud ze een liedje voordraagt. Ze wist hoe ze het moest hanteren, en ze kon het heel klein houden. Maar in haar toneelspel is ze vaak grillig, de ene avond speelt ze de sterren van de hemel, de volgende heeft ze er gewoon geen zin. Haar benadering van rollen is intuïtief, nooit rationeel. Ze was met haar acteren Haar tijd ver vooruit.

De acteur Guus Hermus: Ze was een kolossale persoonlijkheid met een gigantisch talent waarvoor het leven veel te kort was. Het had over meer dan drie levens verdeeld moeten worden om echt tot ontwikkeling te komen.
Willy van Hemert
Ze was tergend, meelijwekkend en soms weerzinwekkend. Hadden we samen heel aardige gesprekken, en daarna dacht ik: Ik vermoordt dat wijf. Ik wilde haar regelmatig vermoorden.
Fien was een vrouw met twee gezichten, horen we telkens weer. Die dichotomie vinden we ook in een beroemd lied van haar: Ik haat je. Ik houd van je. Als je voor me zou staan, dan zou ik je zoenen, en tegelijkertijd slaan.

Fien is een vrouw met een turbulent prive leven. Ze komt vaak in de beroemde Schillerbar aan het Rembrandtplein. Daar ontmoet ze haar grote liefde, Piet Grossouw. Fien en Piet hebben een tumultueuze relatie. Er zijn vele affaires en ze leven zelf enkele jaren gescheiden. Toch kunnen ze niet zonder elkaar.
Tijdens de oorlog weigert Fien te spelen, maar direct na de bevrijding pakt ze haar stiel weer op. Het buitengewone initiatief van Piet Grossouw een eigen theater voor haar te bouwen luidt een nieuwe fase in. Ze noemt het De la Mar, naar haar vader. Maar als theaterdirecteur Fien is minder geschikt en het eigen theater zal ook haar ondergang inluiden.
Fiens grillige karakter maakt haar ongeschikt als manager. En de zaal heeft te weinig stoelen om rendabel te kunnen zijn. Het verlies woord elk jaar groter. Als dan ook nog het bedrijf van haar man, Piet Grossouw, in de problemen komt moet ze het theater na een paar jaar al weer verkopen.
Piet Grossouw wordt ernstig ziek en Fien verzorgt hem tot zijn dood in 1957. Eenzamer dan ooit zoekt ze troost in de drank. Bij een zelfmoordpoging verliest ze het gebruik van haar linkerarm. Toch volgen er nog een paar indrukwekkende optredens voor het nieuwe medium televisie. Haar geluk zal ze echter niet meer vinden.

Ze doet een tweede zelfmoordpoging en enige dagen later, op 23 april 1965, sterft ze aan de gevolgen van haar daad, roemloos en eenzaam, net als haar vader. Ze wordt opgebaard in Het Nieuwe de la Mar theater. Om alles, waren haar laatste woorden.

De Film

Bij het maken van mijn films wordt ik regelmatig geconfronteerd met de bijzondere verhouding van sommige acteurs (professionals en amateurs) tot de camera. Minder is meer geldt hier. Fien kon de indruk geven: we zien de buitenkant, maar er zit veel meer achter, vooral als ze weinig tekst had. Pure aanwezigheid, ze observeerde alles.

Maar ook: hoe iemand zo kon schitteren en daarna zo kon teloorgaan. Daar is wellicht een verklaring voor: Fien was een krachtige, maar complexe persoonlijkheid. Ze hadden zowel in haar werk als prive grote behoefte aan krachtige personen tegenover haar. In haar werk vond ze die in grote regisseurs. Eerst bij het toneel, en later bij de film toen de gevluchte vakmensen uit Duitsland,die hier de film enorm stimuleerden. Zoals Richard Oswald die haar rol in Bleeke Bet veel groter maakte dan aanvankelijk de bedoeling was.

We ontdekten bij ons vooronderzoek dat eigenlijk niemand de ware Fien gekend heeft. Ze was een vrouw met vele gezichten en uit alle verhalen blijkt dat ze ook zelf moeite had het onderscheid tussen fictie en werkelijkheid. De rollen van vamp, diva, en mondaine dame speelde ze in het dagelijks leven met evenveel flair als op het witte doek. Af en toe schemert de ware Fientje door in de verhalen: een kwetsbare vrouw, op zoek naar aandacht en aanhankelijkheid. Ook weer aspecten die wij in haar rollen terugvinden.

Dat gegeven is prachtig voor een film. Een actrice met een geweldig talent die mensen ontmoet die dat talent doen groeien, tot het zo groot is dat het onbeheersbaar wordt, en alles te gronde richt.

En dat alles in een tijd waarin de Nederlandse film een bloeitijd doormaakt Waarbij vluchtelingen en migranten een grote rol speelden. Zij hebben - een verrassend gegeven in een tijd dat we ons het hoofd breken over de inpassing van allochtonen in onze samenleving - een zeer positieve invloed op de Nederlandse cultuur.

Ze bezoeken plekken waar gewoond en Fien Gewerkt heeft. Die plekken worden ook opnieuw gereconstrueerd, zoals een set voor filmopnamen in de jaren dertig, waar een cameraman, en andere mensen uit die tijd aan het woord. Ook archiefbeelden en filmfragmenten van Fien spelen een rol. Haar films geven zo als het ware commentaar op onze reconstructie.

We schrijven het scenario voor Om Alles met steun van de AVRO en het Media Fonds. De productie van de film is gepland voor 2012, in samenwerking met Rene Mendel van Interakt.